Η απουσία μιας δύναμης ικανής να αντιμετωπίσει την κυριαρχία του κ. Μητσοτάκη από τα αριστερά αποτελεί ένα πρόβλημα που αναγνωρίζεται πλέον ευρύτατα ως αδυναμία του πολιτικού συστήματος  που επηρεάζει αρνητικά τη λειτουργία της δημοκρατίας. Το  κενό αντιπολίτευσης αντανακλά την κρίση εκπροσώπησης που πλήττει τα  κόμματα- το καθένα με διαφορετική ένταση – καθώς και το πολιτικό σύστημα συνολικά. Η κοινωνική δυσαρέσκεια προς την κυβέρνηση, το έλλειμμα εμπιστοσύνης προς την πολιτική και τα κόμματα, η μεγάλη αποχή από τις εκλογές, ο κομματικός κατακερματισμός, όλα έχουν την ίδια μήτρα.

Αυτό σημαίνει ότι η ανασυγκρότηση της Αριστεράς και του ευρύτερου προοδευτικού χώρου πρέπει να γίνει στο έδαφος των αναγκών των πολιτών, των προβλημάτων της κοινωνίας. Ο ΣΥΡΙΖΑ θα έπρεπε να ήταν η επισπεύδουσα δύναμη στην προώθηση του αναγκαίου διαλόγου στο πολιτικό και κοινωνικό επίπεδο. Όμως η κρίση που αντιμετωπίζει τον έχει εξουδετερώσει, διότι είναι υπαρξιακή. Συνοψίζεται σε ένα τριπλό πρόβλημα, ηγεσίας, ταυτότητας, και αξιοπιστίας. Η πορεία του θα κριθεί από το αν και πως θα επιλύσει τα προβλήματα αυτά. Γενικότερα τα κόμματα έχουν τους δικούς τους μικρόκοσμους να διαχειριστούν και τις δικές τους κρίσεις να επιλύσουν. Όμως η κοινωνία δεν μπορεί να περιμένει άφωνη και αμέτοχη. Άλλωστε και στο παρελθόν σε όλα τα ενωτικά εγχειρήματα της Αριστεράς η μεγάλη ώθηση ήρθε από την πίεση της κοινωνίας, της κοινωνικής Αριστεράς.

Ο διάλογος μπορεί να προχωρήσει με τρόπο που να υπερβαίνει τις κομματικές περιχαρακώσεις και να  δημιουργεί τους δικούς του αυτόνομους χώρους μέσα στην κοινωνία με τους δικούς τους κανόνες ανεκτικότητας, και σεβασμού της διαφορετικότητας. Στη φάση που βρισκόμαστε, λοιπόν, θα βοηθούσε και στα ίδια τα κόμματα να υπάρξουν δομές και χώροι που θα υπερβαίνουν τις κομματικές διαχωριστικές γραμμές και θα διευκολύνουν το διάλογο και την κοινή δράση. Τέτοιοι χώροι θα βοηθούσαν να συζητηθούν και θέματα που για διάφορους λόγους τα κόμματα δυσκολεύονται να θέσουν στη δημόσια ατζέντα.

Ο διάλογος δεν πρέπει να μείνει στα επιφαινόμενα αλλά να φέρει στην επιφάνεια τις δομικές αλλαγές που διαμορφώνουν το μέλλον, το σκληρό πυρήνα των χρόνιων προβλημάτων της χώρας, τις πολιτικές που τα αναπαράγουν, τα συμφέροντα που τα συντηρούν. Τι μπορούμε να πούμε για την ακρίβεια αν τα καρτέλ είναι ασύδοτα; Τι μπορούμε να πούμε για τους χαμηλούς μισθούς αν το παραγωγικό μοντέλο στηρίζεται δομικά στη φτηνή και υποβαθμισμένη εργασία; Δεν αρκούν κάποιες αποσπασματικές προτάσεις σε κάποια επιμέρους προβλήματα. Η προοδευτική εναλλακτική πρόταση πρέπει να συνιστά ένα συνολικό και συνεκτικό σχέδιο για μια δομική αλλαγή.

Ούτε πρέπει να μείνει ο διάλογος μόνο στα εύκολα και τα προφανή. Η κλιματική κρίση, η πράσινη μετάβαση, η αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου, η αναβάθμιση της εργασίας, η αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος απαιτούν ανακατανομές πόρων, επιβάλλουν πολυδιάστατη αναδιανομή, θέτουν δύσκολα διλήμματα. Η ανασυγκρότηση της Αριστεράς δεν θα πάει πολύ μακριά αν δεν αναμετρηθεί με τις δύσκολες αλλά αναγκαίες επιλογές. Χρειάζονται λύσεις οραματικές αλλά και γειωμένες στο παρόν, που σημαίνει ότι οι πολιτικές του «τι» πρέπει να συνοδεύονται από πολιτικές του «πώς», όπου στο «πώς» περιλαμβάνεται και ο ρόλος των πολιτών και των τοπικών κοινωνιών στο σχεδιασμό και την υλοποίησή τους.

* Άρθρο στην εφημερίδα «Τα Νέα Σαββατοκύριακο»