ΑΚΡΙΒΕΙΑ

1. Όπως έχουν δείξει μελέτες της Τράπεζας της Ελλάδος, ο «επίσημος» δείκτης τιμών καταναλωτή υποεκτιμά  συστηματικά την ακρίβεια, ιδιαίτερα για τα κοινωνικά στρώματα με χαμηλά εισοδήματα. Γι’ αυτό και έχουμε χαμηλό πληθωρισμό αλλά μεγάλη ακρίβεια.  Χρειάζονται, συνεπώς, ειδικοί δείκτες που να αποτυπώνουν πιστά την άνοδο του κόστους ζωής ανά κατηγορία καταναλωτικών προτύπων και με βάση αυτούς να συνομολογείται η εισοδηματική πολιτική. Από τη μεριά ιδιαίτερα των χαμηλόμισθων ή των χαμηλοσυνταξιούχων, η μοναδική απάντηση στην άνοδο των τιμών είναι τελικά η αύξηση των πραγματικών εισοδημάτων τους και τούτο γιατί η «ζήτηση» αυτών των κοινωνικών στρωμάτων είναι ανελαστική, όπως ορθά επισημαίνει και μια πρόσφατη έκθεση της ΟΚΕ.

2. Η ακρίβεια, πέρα από την αύξηση των τιμών, αντανακλά και άλλους, λιγότερο εμφανείς, αλλά σημαντικούς παράγοντες, που, όπως η αύξηση της ιδιωτικής δαπάνης για υγεία, παιδεία και άλλα δημόσια αγαθά επιβαρύνουν τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς. Όταν, όμως, ο οικογενειακός προϋπολογισμός δεν επαρκεί, όλα μας φαίνονται ακριβά, ακόμα κι αν δεν ανεβαίνουν οι τιμές. Η αντιμετώπιση, συνεπώς, της “ακρίβειας”, υπ’ αυτήν την ευρύτερη έννοια, θέτει επί τάπητος θέματα, πέραν εκείνου των τιμών, που έχουν να κάνουν αφ’ ενός με την ανάγκη διεύρυνσης του κοινωνικού κράτους και των δημόσιων αγαθών και αφ’ ετέρου με τα καταναλωτικά πρότυπα που μας επιβάλλονται και τα οποία συχνά υιοθετούμε άκριτα. Ακριβώς γι’ αυτό νομίζω ότι το λεγόμενο «καταναλωτικό κίνημα» για να αναπτυχθεί πρέπει αντίστοιχα να διευρύνει την ατζέντα του και το ρόλο του.

3. Σε ό,τι αφορά το γενικότερο θέμα  της αισχροκέρδειας και της ασυδοσίας, πράγματι, ένα τέτοιο κλίμα είναι διάχυτο. Δεν είναι εντελώς καινούργιο το φαινόμενο αυτό, αλλά σίγουρα ζούμε ένα κλίμα μεγαλύτερης κερδοσκοπικής αρπακτικότητας και επιθετικότητας. Αυτό, οφείλεται αφ’ ενός στη μεγαλύτερη μονοπωλιοποίηση της οικονομίας και αφετέρου στη νεοφιλελεύθερη αντίληψη που έχει καλλιεργηθεί τελευταία, σύμφωνα με την οποία οι επιχειρήσεις δεν έχουν καμιά κοινωνική ευθύνη ή υποχρέωση πέρα από το να δημιουργούν κέρδη για τους μετόχους τους. Χρειάζεται, συνεπώς, μια νέα αντίληψη ως προς της σχέση επιχειρήσεων, δημοσίων και ιδιωτικών, και κοινωνίας, που να αναδεικνύει την ευθύνη των πρώτων ως προς τη δεύτερη, μια νέα ρυθμιστική πολιτική και ισχυροί ελεγκτικοί μηχανισμοί για την αποτελεσματική εφαρμογή της.