«Τραπεζικός αποκλεισμός παρά την πληθώρα κεφαλαίων»

Ένα διαχρονικό οικονομικό αλλά και κοινωνικό πρόβλημα είναι ο αποκλεισμός μεγάλων τμημάτων της οικονομίας και της κοινωνίας από τους πόρους του τραπεζικού συστήματος. Εκατοντάδες χιλιάδες είναι αυτοί που αποκλείονται. Μεταξύ αυτών μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, ελεύθεροι επαγγελματίες, νέοι που είναι στο ξεκίνημα κάποιας επιχειρηματικής δραστηριότητας, επιχειρηματίες με καινοτόμες ιδέες, νοικοκυριά χωρίς επαρκή περιουσιακά στοιχεία. Σήμερα οι τράπεζες βουλιάζουν στη ρευστότητα αλλά το φαινόμενο του τραπεζικού αποκλεισμού διευρύνεται, παίρνει μάλιστα και νέες μορφές καθώς ολόκληρες περιοχές μένουν χωρίς τραπεζικό υποκατάστημα. Ζούμε λοιπόν μια αντίφαση: από τη μια υπάρχουν άφθονοι πόροι και από την άλλη μεγάλες ανάγκες χρηματοδότησης να μην ικανοποιούνται.

Αφθονία πόρων που όμως δεν αξιοποιούνται παραγωγικά

Η πρωτοφανής ρευστότητα των τραπεζών τροφοδοτείται σήμερα από δυο πήγες, τις καταθέσεις και την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Οι καταθέσεις από την αρχή της πανδημίας έχουν αυξηθεί κατά 31 δισ. ευρώ, ενώ από την ΕΚΤ οι τράπεζες έχουν αντλήσει 47 δισ. ευρώ (και μάλιστα με αρνητικό επιτόκιο), σύνολο 78 δισ. ευρώ. Αν προσθέσουμε και τα 12,7 δισ. ευρώ του Ταμείου Ανάκαμψης τότε η συνολική ρευστότητα που είναι στη διάθεση των τραπεζών υπερβαίνει τα 90 δισ. ευρώ.

Όμως, μεγάλο μέρος της ρευστότητας μένει αδιάθετη. Μόνο στην Τράπεζα της Ελλάδος λιμνάζουν περί τα 40 δισ. ευρώ. Δηλαδή το σύνολο σχεδόν της χρηματοδότησης από την ΕΚΤ μένει αχρησιμοποίητο. Σημαντικό μέρος της ρευστότητας οι τράπεζες το έχουν τοποθετήσει σε ομόλογα του ελληνικού δημοσίου. Το χαρτοφυλάκιο των ομολόγων που έχουν στους ισολογισμούς τους ενισχύθηκε από τα 29,7 δισ. ευρώ στο τέλος του 2019 στα 40,8 δισ. ευρώ το πρώτο 9μηνο του 2020. Σήμερα το υπόλοιπο αυτό είναι πολύ μεγαλύτερο. Σε ό, τι αφορά τη χορήγηση δανείων ο κύριος όγκος τους διοχετεύεται σε λίγους, πολύ μεγάλους πελάτες των τραπεζών. Το πρώτο εξάμηνο του 2020, έξι μεγάλοι επιχειρηματικοί όμιλοι είχαν απορροφήσει το 50% των νέων πιστώσεων. Την ίδια περίοδο ο ρυθμός της πιστωτικής επέκτασης ήταν αρνητικός για τις μικρομεσαίες (-0,6%). Η πιστωτική επέκταση προς τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις πέρασε σε θετικό έδαφος μόνο τον Ιούνιο του 2020 εξαιτίας της ενεργοποίησης της Αναπτυξιακής Τράπεζας η οποία είχε δημιουργηθεί τον Απρίλιο του 2019. Είναι προφανές ότι αυτή η κατανομή των πιστώσεων μόνο παραγωγική δεν μπορεί να χαρακτηριστεί.

Ο τραπεζικός αποκλεισμός έχει καταστροφικές συνέπειες

Η κατάσταση αυτή έχει πολλές και αλυσιδωτές συνέπειες. Η ρευστότητα που διαθέτουμε σήμερα είναι σε μεγάλο βαθμό από δανεικά. Και οι καταθέσεις είναι σε μεγάλο βαθμό κρατικές ενισχύσεις που δεν καταναλώθηκαν. Επίσης οι κρατικές ενισχύσεις με δάνεια χρηματοδοτήθηκαν. Εφόσον λοιπόν οι διαθέσιμοι πόροι δεν αξιοποιούνται παραγωγικά, δεν δημιουργούνται και οι όροι αποπληρωμής τους. Επίσης όταν μια κοινωνία δεν είναι σε θέση να αξιοποιήσει παραγωγικά τους πόρους που διαθέτει σημαίνει ότι ζει από τα έτοιμα ή με δανεικά, δηλαδή, ζει παρασιτικά. Τέλος ο τραπεζικός αποκλεισμός δεν είναι ένα ουδέτερο μέγεθος αλλά η αρχή ενός φαύλου κύκλου. Γίνεται η βάση ενός μόνιμου δυισμού. Ένα τμήμα της κοινωνίας μπορεί να κάνει σχέδια και να τα χρηματοδοτεί και ένα άλλο αποκλείεται από την δυνατότητα αυτή. Από αυτό το δεύτερο τμήμα κάποιοι επιβιώνουν με φοροδιαφυγή, εισφοροδιαφυγή και άλλες γκρίζες πρακτικές ενώ πολλοί παγιδεύονται μόνιμα στην ανεργία, στη φτώχεια, στον κοινωνικό αποκλεισμό. Η σημερινή κατάσταση περιέχει λοιπόν το σπόρο μιας νέας μελλοντικής χρεοκοπίας αν δεν αντιμετωπιστεί.

Υπάρχουν λύσεις

Ο στρατηγικός σχεδιασμός για τη χρηματοδότηση της οικονομίας είναι ευθύνη της εκάστοτε κυβέρνησης και των θεσμών του κράτους. Οι τράπεζες δεν είναι παρά ένα από τα μέσα για να γίνει αυτό. Η εμπειρία του κορονοϊού το απέδειξε αυτό. Λύσεις συνεπώς υπάρχουν αν υπάρχει πολιτική βούληση.

Το πρόβλημα θα μπορούσε να λυθεί, τουλάχιστον σε ένα βαθμό, αν η ΕΚΤ συνέδεε τη χορήγηση ρευστότητας με την ανάληψη υποχρεώσεων από μέρους των τραπεζών ως προς τη διάθεση της. Με αλλά λόγια οι τράπεζες θα μπορούσαν να αντλήσουν νέα ρευστότητα από την ΕΚΤ υπό τον όρο ότι θα διέθεταν ένα ποσοστό της στην πραγματική οικονομία και ειδικά στις μικρές επιχειρήσεις. Αυτό θα μπορούσε να γίνει ακόμη και σε εθνικά πλαίσια. Η κυβέρνηση θα μπορούσε με μια προγραμματική συμφωνία να δεσμεύει τις τράπεζες σε ορισμένους χρηματοδοτικούς στόχους. Για να υπάρξει διαφορετική συμπεριφορά του τραπεζικού συστήματος, σε πιο μόνιμη βάση, είναι αναγκαίο ένα νομοθετικό πλαίσιο που να ορίζει με σαφήνεια τις υποχρεώσεις των τραπεζών και τις σχέσεις τους με το κράτος και την κοινωνία. Στο πλαίσιο αυτό πρέπει να εξεταστεί και η δυνατότητα μιας από τις συστημικές τράπεζες να λειτουργεί υπό δημόσιο έλεγχο.

Όμως ο κερδοσκοπικός χαρακτήρας των τραπεζών συνεπάγεται συγκεκριμένες δεσμεύσεις και όρια. Και το ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο θέτει περιορισμούς που ισχύουν και για τις δημόσιες τράπεζες. Επομένως μια πιο ριζική απάντηση στο πρόβλημα του τραπεζικού αποκλεισμού απαιτεί λύσεις πέρα από το παραδοσιακό τραπεζικό σύστημα. Εδώ αναφέρομαι σε εργαλεία και θεσμούς που δεν υπόκεινται στα ίδια κανονιστικά πλαίσια και άρα διαθέτουν από τη φύση τους μεγαλύτερες ευελιξίες. Μπορούν να λειτουργήσουν ως εργαλεία στοχευμένης χρηματοδότησης. Όλες οι ευρωπαϊκές χώρες διαθέτουν εναλλακτικά χρηματοδοτικά εργαλεία και θεσμούς, αλλά η χώρα μας είχε μεγάλη καθυστέρηση στον τομέα αυτό. Τον πυλώνα αυτόν αρχίσαμε να δημιουργούμε μόλις οι μνημονιακές υποχρεώσεις το επέτρεψαν.

Η Αναπτυξιακή Τράπεζα που δημιουργήσαμε έδειξε ήδη τη χρησιμότητα της, αν και πρέπει να αναβαθμιστεί ώστε να έχει πρόσβαση στις αγορές κεφαλαίων. Ο θεσμός των επενδυτικών ταμείων με τη συμμετοχή δημοσίων και ιδιωτικών κεφαλαίων, που επίσης δημιουργήσαμε σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, ξεκίνησε δυναμικά. Ο θεσμός των μικροπιστώσεων που προετοιμάσαμε, αλλά δυστυχώς μένει παγωμένος από την κυβέρνηση, μπορεί να καλύψει χρηματοδοτικά κενά. Οι συνεταιριστικές τράπεζες καθώς και τράπεζες ειδικού σκοπού μπορούν να έχουν θετικό ρόλο.

Όμως μένουν να γίνουν πολλά ακόμη. Σε ένα τέτοιο πλαίσιο οι τεχνολογικές εξελίξεις και το πλήθος των νέων εφαρμογών (Fintech) αποτελούν ισχυρή δυνατότητα. Είμαι πεπεισμένος ότι η δημιουργία ενός ισχυρού πυλώνα εναλλακτικών θεσμών και χρηματοδοτικών εργαλείων σε συνδυασμό με μια τολμηρή χρήση των νέων τεχνολογιών μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για την καταπολέμηση του τραπεζικού αποκλεισμού, την παραγωγική αξιοποίηση της άφθονης διαθέσιμης ρευστότητας και παράλληλα να ασκήσει πίεση στο παραδοσιακό τραπεζικό σύστημα για ανάλογη δράση.

 

* Άρθρο στην εφημερίδα Real News

 

Γιάννης Δραγασάκης - Yannis Dragasakis

Γιάννης Δραγασάκης - Yannis Dragasakis

12,822

Βουλευτής | ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία

Ομιλία στην εκδήλωση της Νομαρχιακής Επιτροπής ΣΥΡΙΖΑ ΠΕΙΡΑΙΑ «Διέξοδοι & προοπτικές της μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας / Η πρόταση του #ΣΥΡΙΖΑ - #Προοδευτική_Συμμαχία»▶️ Δείτε απευθείας την εκδήλωση ... ΠερισσότεραΛιγότερα
Προβολή στο Facebook
Σήμερα τιμούμε τη μνήμη των θυμάτων της Γενοκτονίας των Ποντίων που οδήγησε στον θάνατο και τον ξεριζωμό ένα σημαντικό κομμάτι του Ελληνισμού με μεγάλη ιστορία. Δεν ξεχνούμε πως οι Πόντιοι πρόσφυγες που ήρθαν στην Ελλάδα συνέβαλαν καθοριστικά στην κοινωνική, πολιτιστική και οικονομική ανόρθωση της χώρας παρά τις δυσκολίες και τις αντιξοότητες.Στηρίζουμε ενεργά την ανάδειξη της ιστορικής μνήμης, τη διεθνή αναγνώριση της ιστορικής αλήθειας σε επιστημονικό και διπλωματικό επίπεδο. Γνωρίζουμε ότι η διεθνής αναγνώριση της ιστορικής αλήθειας αλλά και ο διάλογος στη βάση του διεθνούς δικαίου, είναι η απάντηση σε κάθε μορφής εθνικισμό και αναθεωρητισμό που φέρνει νέους πολέμους, νέες γενοκτονίες και νέες εθνοκαθάρσεις. Αλλά και η βάση για την ανάπτυξη σχέσεων ειλικρινούς συνεργασίας και αμοιβαίου σεβασμού στην περιοχή μας. ... ΠερισσότεραΛιγότερα
Προβολή στο Facebook
Δήλωση για το αποτέλεσμα των εκλογών στο ΣΥΡΙΖΑ - ΠΣ ... ΠερισσότεραΛιγότερα
Προβολή στο Facebook
Σήμερα στο Περιστέρι* Μάθε πώς & που ψηφίζεις 👉 www.syriza.gr/page/ekloges.html#15Μαιου #ΣτειλεΤονΛογαριασμο ... ΠερισσότεραΛιγότερα
Προβολή στο Facebook
Η αυριανή εκλογική διαδικασία για την ανάδειξη του Προέδρου & της Κεντρικής Επιτροπής του #ΣΥΡΙΖΑ-#Προοδευτική_Συμμαχία δεν είναι απλά μια ακόμη «τυπική» εσωτερική δραστηριότητα που αποφάσισε το πρόσφατο Συνέδριό μας. Η 15η Μάη λαμβάνει τον χαρακτήρα ενός γεγονότος-σταθμού για την αλλαγή των πολιτικών συσχετισμών στη χώρα. Με γνώμονα τις ανάγκες & τις προσδοκίες της κοινωνίας, λοιπόν, ας αξιοποιήσουμε την αυριανή μέρα, ως ένα εφαλτήριο για μια νέα δυναμική πορεία. Κι από τη Δευτέρα, από όποια θέση κι αν βρίσκεται η καθεμιά & ο καθένας μας, όλες & όλοι μαζί θα δώσουμε τη μεγάλη μάχη για μια νέα αρχή. Κι αυτό είναι το πιο σημαντικό ζητούμενο της αυριανής ημέρας. Ένας ΣΥΡΙΖΑ πιο ισχυρός, πιο ενωμένος, πιο αποφασιστικός. Στον αγώνα την πολιτική αλλαγή & την προοδευτική διέξοδο. ΓΔρΓιάννης Δραγασάκης, Υποψήφιος για την ΚΕ του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία στην Περιφέρεια Αττικής* Μάθε πώς & που ψηφίζεις 👉 www.syriza.gr/page/ekloges.html#15Μαιου #ΣτειλεΤονΛογαριασμο ... ΠερισσότεραΛιγότερα
Προβολή στο Facebook

Latest Twetter Feeds

YDragasakis @YDragasakis
RT @leftgr:«Διέξοδοι και προοπτικές της Μικρομεσαίας Επιχειρηματικότητας»: Δείτε ζωντανά την εκδήλωση του ΣΥΡΙΖΑ Πειραιά https://t.co/JDRYOFQnjM
RT @atsipras:Από σήμερα είμαστε ένα άλλο κόμμα. Πιο μαζικό, λαϊκό, νεανικό, ριζοσπαστικό. Και θέλω να υπενθυμίσω: Ο ΣΥΡΙΖΑ των 3… https://t.co/z1C5r6ev2r
RT @Neolaia_Syriza:Περισσότερα απο 150.000 μέλη, προσήλθαν μαζικά στις κάλπες σε όλη την Ελλάδα! Χιλιάδες νέοι/ες συστρατεύονται στη… https://t.co/1KNN0Yjw7Y
RT @syriza_gr:.@atsipras: Ο ΣΥΡΙΖΑ των 172.000 μελών θα είναι πρώτο κόμμα στις επόμενες εκλογές – Μεγάλο βήμα για να ξαναφέρουμε… https://t.co/DV93yXCpUW

Επικοινωνία

Μέγαρο Βουλής
10021, Αθήνα

τηλ (+30) 210 – 370 7299
(+30) 210 – 370 7972

e-mail
ydragasakis@parliament.gr